Rytmika okołodobowa

Kolejnym typem cyklu jest rytm trwający ok. 24 godzin: mówimy o cyklu okołodobowym, gdyż u niektórych osób trwa cn krócej, u innych dłużej. Jest to najlepiej znany cykl snu i czuwania, zależny głównie od fotoperiodyczności (zmiany oświetlenia słonecznego). Cykl ten utrzymuje się jednak nawet w okolicach podbiegunowych zarówno pod czas stałego dnia, jak i stałej nocy. Stąd zresztą wnioskuje się m.in. o jego endogennym uwarunkowaniu. Z obserwacji rytmu aktywności podwzgórza, regulującego gospodarkę hormonalną, oraz częstości rytmu prądów czynnościowych mózgu sądzi się, że rytm okołodobowy składa się w gruncie rzeczy z 2-3-godzinnych okresów wysokiej i obniżonej aktywności.

Z cyklicznych zmian okołodobowych dobrze znane są wahania wewnętrznej ciepłoty ciała. Podwyższoną temperaturę (względem przeciętnej) obserwuje się w godzinach 15-16 i 21-22, szczególnie niską o 5-6 rano. Zwykle temperatura wzrasta jednak nie po obudzeniu się, ale na pół do 3 godzin przed przebudzeniem, co właśnie wskazuje na endogenne pochodzenie tego rytmu. Cykliczność zmian temperatury ciała formuje się wraz z wiekiem. U noworodka najniższa ciepłota występuje ok. godziny 21, u 6-miesięcznego dziecka ok. 23, w wieku 2-3 lat – ok. godziny 3 rano, dopiero w 10-14 r.ż. ustala się na godziny 5-6, typowe także dla osób dorosłych. Zmiany temperatury ciała są powiązane z cyklem przemiany materii, sprawnością fizyczną i umysłową, a także ze zdolnością do pracy.

W ciągu dnia występują zazwyczaj dwa szczyty wysokiej zdolności wysiłkowej, większy w godzinach 9-10 rano i niższy o 16-17 po południu. W nocy zdolność do wysiłku ulega obniżeniu, szczególnie niska jest ok. 2-3 nad ranem (rys. 12.6). W okresach szczytowej wydolności zarówno praca jest najbardziej wydajna, jak i liczba popełnianych błędów najmniejsza. ‚

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>