Rytmika sezonowa

Powszechnie wiadomo, że dzieci nie w każdej porze roku rosną jednakowo szybko. W okresie wiosenno-letnim obserwuje się zwiększone przyrosty wysokości, a małe ciężaru ciała. Na odwrót, w okresie jesieńno-zimowym dzieci wykazują znaczne przyrosty ciężaru ciała, zaś małe wysokości. Wiąże się to zapewne z procesami przemiany materii oraz gospodarką energetyczną. Wraz ze wzrostem temperatury otoczenia podstawowa przemiana materii obniża się, a wzmaga w okresach chłodnych. Poziom wapnia, magnezu, sodu oraz fosforanów i chlorków w organizmie jest maksymalny latem (częściowo i wiosną), natomiast niski w okresie zimowym. Poziom witaminy C jest wysoki na jesieni, a niski na przełomie wiosny i lata. s Sezonowe wahania wykazują także zachorowalność oraz umieralność. W miesiącach chłodnych występuje nasilenie nieżytów oskrzeli, astmy (co jest zrozumiałe), ale i choroby wrzodowej dwunastnicy. Zwiększenie zachorowań na choroby zakaźne jest zróżnicowane (rys. 12.1). Odra dominuje od kwietnia do czerwca, dur we wrześniu-październiku, poliomyelitis na przełomie września i października, płonica w listopadzie i grudniu, błonica zaś w grudniu. Nie wszystkie z tych chorób potrafimy powiązać z konkretnymi zmianami warunków środowiska zewnętrznego tak jak przeziębienia. Stąd przypuszcza się, że istnieją tu także pewne predyspozycje związane z biorytmiką organizmu, np. obniżeniem okresowej odporności tak nieswoistej, jak i swoistej. Może to także wiązać się z okresowymi wahaniami pewnych fizjologicznych właściwości organizmu. Na przykład ciśnienie krwi jest najwyższe między październikiem a lutym, a najniższe w okresie letnim, stężenie hemoglobiny (rys. 12.2) wysokie w zimie, niskie na jesieni.

Jak już wspominaliśmy, także umieralność wykazuje znaczne wahania sezonowe, tak więc np. najwięcej zgonów z powodu choroby wieńcowej serca i udarów mózgu występuje w styczniu i lutym, najmniej w lipcu i sierpniu. Interesujące może tu być powiązanie, chociaż nie ma na to bezpośredniego dowodu, z krzepliwością krwi – najwięcej zgonów przypada na okres, gdy krzepliwość krwi jest mała (od grudnia do marca, wysoka krzepliwość występuje od września do listopada).

Bardzo często, nie znając takich właśnie powiązań z właściwościami fizjologicznymi, nie potrafimy wytłumaczyć, dlaczego najwięcej samobójstw notuje się od marca do maja, a najmniej w listopadzie i grudniu. Czyżby na wiosenne depresje wpływały czynniki klimatyczne z jednej strony, a fizjologiczny stan osłabienia po przebytej zimie z drugiej?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>