RYTMY BIOLOGICZNE U CZŁOWIEKA

Przebieg rozwoju osobniczego człowieka komplikują w pewnym stopniu wahania występujące w ciągu doby, miesiąca, roku. Powszechnie wiadomo, że wysokość ciała człowieka jest większa rano niż wieczorem – po całym dniu pracy. Przyczyną tego jest następujące w ciągu dnia przy chodzeniu, przy pracy, uprawianiu sportów itd. pogłębianie się krzywizn kręgosłupa, zacieśnianie stawów kończyny dolnej i między- kręgowych itp. Zmianom sezonowym, podobnie jak temperatura czy naświetlenie słoneczne, ulega również człowiek. Są one wyraźnie powiązane z warunkami zewnętrznymi, w jakich człowiek żyje, i są wyrazem fenotypowego przystosowania się funkcji fizjologicznych i biochemicznych ustroju oraz jego struktur do aktualnego stanu środowiska lub trybu życia. Światło, temperatura – to najprostsze synchronizatory tych rytmów.

Wykazano jednak także rytmy niezależne od synchronizatorów zewnętrznych, mające pochodzenie endogenne. Tego rodzaju biorytmy formowały się w ciągu milionów lat ewolucji i zostały utrwalone u człowieka w formie kontrolowanej genetycznie. Współcześnie przypuszcza się, że owe endogenne biorytmy mają za podstawę cykl syntezy białka, a więc regulowane są mechanizmami wewnątrzkomórkowymi. Ponieważ komórki pozbawione jądra także przejawiają pewną rytmiczność czynności, być może odpowiedzialne za biorytmy są struktury mRNA przenikające do cytoplazmy komórki. Sądzi się, że synteza białka podlega pewnej samoregulacji na drodze działania: genu indukcyjnego, który wpływa na geny strukturalne i gen represor, co w dalszej konsekwencji powoduje syntetyzowanie łańcuchów polipeptydowych (p. rozdz. 9). Cykliczne pobudzenia i hamowania syntezy białka miałyby odgrywać rolę „chrononu”, będącego podstawą „biologicznego zegara” czynności komórki, a w ślad za tym i biorytmów pochodzenia endogennego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>