TENDENCJA PRZEMIAN CZ. II

W ciągu ostatnich lat narasta także dymorfizm płciowy, który zresztą jest zazwyczaj większy w populacjach miejskich niż wiejskich – wiąże się bowiem ze zróżnicowaniem pracy zawodowej, funkcji pełnionych w domu itd. .

Przez ostatnie kilkadziesiąt lat stwierdzono także znaczne zmiany sprawności fizycznej. Bardzo zmniejszyła się wydolność robocza mierzona maksymalnym zużyciem tlenu (rys. 13.2), wolniejsza natomiast obecnie jest jej regresja z wiekiem.

Wartości wielu cech motorycznych w tymże czasie podwyższyły się. Jednak na ogół jest to zjawisko pozorne. O ile bowiem zwiększyła się wysokość ciała i jego ciężar, zwiększyła się także masa mięśniowa, a dzięki temu i siła, jaką zdolne są wyzwolić mięśnie. Gdy jednak wielkość danych cech odniesiemy do zmieniającej się wysokości czy ciężaru -ciała, okaże się, że nie tylko nie wzrosły one, ale wręcz przeciwnie, wykazują regresję. Tak się właśnie dzieje z odległością skoku w dal, wzwyż, szybkością biegu (rys. 13.3) itd.

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat obserwuje się także przyspieszenie (akcelerację) rozwoju, przejawiające się wcześniejszym wyrzy- naniem się zębów, wcześniejszym pojawianiem się punktów kostnienia i zakończenia rozrostu, wcześniejszym dojrzewaniem płciowym (rys. 13.4) wiek’ w jakim występowała menarcbe w latach 1830-1970 u przedstawicielek różnych narodów – w tym wśród ludności polskiej zamieszkującej miasta i wsie oraz występowaniem dojrzałości biochemicznej: to ostatnie manifestuje się m.in, wcześniejszym obecnie zapadaniem na niektóre choroby wieku dziecięcego.

Przyspieszenie dojrzewania płciowego dziewcząt następuje z szybkością ok. 0,3 roku na 10 lat. Jednak między pokoleniem babek i córek było ono wolniejsze niż między pokoleniem córek i wnuczek (rys. 13.5).

Równolegle z przesuwaniem się dojrzewania na młodszy wiek obserwuje się przesuwanie się na wiek późniejszy okresu przekwitania (wystąpienia menopauzy – rys. 13.6). Prowadzi to do wydłużania się okresu płodności, który trwał ok. 28 lat na początku minionego stulecia, ok. 33 lat przed pół wiekiem, a obecnie wydłużył się do blisko 40 lat.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>